STANDARDY OCHRONY MAŁOLETNICH W ŻŁOBKACH I PRZEDSZKOLACH

 Spis treści

Obszary Standardów Ochrony Małoletnich przed krzywdzeniem

Rozdział 1. Słownik terminów.

Rozdział 2. Zasady bezpiecznej rekrutacji personelu w Żłobkach i Przedszkolach

Rozdział 3. Zasady bezpiecznych relacji personelu Żłobka oraz Przedszkola w tym zachowania niedopuszczalne w kontakcie z dzieckiem

3.1. Komunikacja Pracowników żłobka oraz przedszkola

3.2 W relacji personelu z dzieci niedopuszczalne jest:

3.3. Działania realizowane z dziećmi

3.4. Kontakt fizyczny w relacji dziecko - pracownik przedszkola/ żłobka

3.5 Kontakt personelu z dziećmi poza godzinami pracy

Rozdział 4. Rozpoznawanie i reagowanie na czynniki ryzyka krzywdzenia dzieci

Rozdział 5. Procedury interwencji w przypadku krzywdzenia dziecka

5.1. Przez rodzica,-ów/opiekuna,-ów prawnych

5.2. Przez innego pracownika przedszkola/żłobka

Rozdział 6. Zasady ochrony wizerunku dziecka i jego danych osobowych

Rozdział 7. Zasady korzystania z urządzeń elektronicznych

Rozdział 8. Zasady udostępniania rodzicom i dzieciom Standardów do zapoznania się z nimi i ich stosowania

Rozdział 9. Monitoring stosowania Standardów Ochrony Małoletnich oraz zakres kompetencji koordynatora ds. SOM

Rozdział 10. Zapisy końcowe

Na podstawie ustawy z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1606) zmieniające dotychczasową ustawę z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym, której tytuł na mocy tychże zmian otrzymuje brzmienie „o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich” (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1304 z późn. zm.) obowiązują Standardy ochrony małoletnich ( dzieci).

Zapewnienie dzieciom harmonijnych warunków rozwoju, wolnych od wszelkich form i przejawów przemocy, zagrożeń ich dobra, krzywdzenia czy zaniedbania to główny cel Żłobków i Przedszkoli. Wszelkie działania jako priorytet stawiają dobro i bezpieczeństwo dzieci, które są traktowanie z szacunkiem, a ich potrzeby są uwzględnione. Wprowadzenie do naszych placówek niniejszego dokumentu ma służyć zapewnieniu jak najlepszej ochrony przed wyrządzaniem krzywdy dziecku rozumianym jako stosowanie wobec niego przemocy zarówno fizycznej jak i psychicznej, zaniedbywanie, wykorzystywanie. Standardy ochrony małoletnich obowiązują wszystkich pracowników. Zawierają one m.in. wytyczne dotyczące postępowania/interwencji w przypadku zagrożenia bezpieczeństwa i dobra każdego dziecka. Najważniejszym celem niniejszego dokumentu jest ochrona dzieci przed różnymi formami przemocy oraz budowanie bezpiecznego i przyjaznego środowiska w żłobku/przedszkolu.

Obszary Standardów Ochrony Małoletnich przed krzywdzeniem

Standardy Ochrony Małoletnich przed krzywdzeniem tworzą bezpieczne i przyjazne środowisko przedszkola. Obejmują cztery obszary:

Politykę Ochrony Małoletnich, która określa:

1. zasady bezpiecznej rekrutacji personelu do pracy w żłobku/przedszkolu
2. zasady bezpiecznych relacji personel – dziecko,
3. zasady reagowania w żłobku/przedszkolu na przypadki podejrzenia, że dziecko doświadcza krzywdzenia,
4. zasady ochrony danych osobowych i wizerunku dziecka,
5. zasady bezpiecznego korzystania z Internetu i mediów elektronicznych,

II. Personel – obszar, który określa:

1. zasady rekrutacji personelu pracującego z dziećmi w Przedszkolu/Żłobku, w tym obowiązek uzyskiwania danych z Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym o każdym członku personelu oraz, gdy jest to dozwolone przepisami obowiązującego prawa, informacji z Krajowego Rejestru Karnego, a kiedy prawo na to nie zezwala, uzyskiwania oświadczenia personelu dotyczącego niekaralności lub braku toczących się postępowań karnych lub dyscyplinarnych za przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności oraz przestępstwa z użyciem przemocy na szkodę małoletniego,

2. zasady bezpiecznych relacji personelu z małoletnimi, wskazujące, jakie zachowania na terenie żłobka/przedszkola są niedozwolone, a jakie pożądane w kontakcie z dzieckiem,

3. zasady zapewniania pracownikom podstawowej wiedzy na temat ochrony małoletnich przed krzywdzeniem oraz udzielania pomocy dzieciom w sytuacjach zagrożenia, w zakresie: 

- rozpoznawania symptomów krzywdzenia dzieci,

- procedur interwencji w przypadku podejrzeń krzywdzenia,

- odpowiedzialności prawnej pracowników żłobka/przedszkola, zobowiązanych do podejmowania interwencji,

1. Procedury – obszar określający działania, jakie należy podjąć w sytuacji krzywdzenia dziecka lub zagrożenia jego bezpieczeństwa ze strony personelu żłobka/przedszkola, członków:

1. zasady dysponowania przez żłobek/przedszkole danymi kontaktowymi lokalnych instytucji i organizacji, które zajmują się interwencją i pomocą w sytuacjach krzywdzenia dzieci (policja, sąd rodzinny, MOPS, placówki ochrony zdrowia), oraz zapewnienia do nich dostępu wszystkim pracownikom,

2. zasady eksponowania informacji dla dzieci na temat możliwości uzyskania pomocy w trudnej sytuacji, w tym numerów bezpłatnych telefonów zaufania dla dzieci i młodzieży,

1. Monitoring – obszar, który określa:

1. zasady weryfikacji przyjętych Standardów Ochrony Małoletnich przed krzywdzeniem przynajmniej raz na 24 miesiące, ze szczególnym uwzględnieniem analizy sytuacji związanych z wystąpieniem zagrożenia bezpieczeństwa dzieci

Rozdział 1. Słownik terminów

            1.1. Dyrektor placówki- przełożony, osoba kierująca placówką i zatrudnianym       personelem

            1.2. Pracownik- osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, umowy zlecenie          lub umowy o dzieło, jak również praktykanci/stażyści/wolontariusze.

            1.3. Dziecko/Małoletni – każda osoba

            1.4. Placówka -  Przedszkole/Żłobek

            1.5. Opiekun dziecka – osoba uprawniona do reprezentacji dziecka, w szczególności      jego przedstawiciel ustawowy (rodzic/opiekun prawny) lub inna osoba uprawniona     do reprezentacji na podstawie przepisów lub orzeczenia sądu (w tym rodzina      zastępcza).

            1.6. Krzywdzenie dziecka- popełnienie czynu zabronionego lub czynu karalnego na             szkodę dziecka przez jakąkolwiek osobę lub zagrożenie dobra dziecka, w tym jego             zaniedbywanie.

            1.7. Ustawa o ochronie dzieci- ustawa z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy-   Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych inny ustaw (Dz.U.2023 poz. 1606)

            1.8. Dane osobowe dziecka – to wszelkie informacje umożliwiające identyfikację dziecka w rozumieniu art. 4 ust. 1 RODO;

Rozdział 2. Zasady bezpiecznej rekrutacji personelu w Żlobkach i Przedszkolach

            2.1. Standardem jest rekrutacja pracowników pedagogicznych i niepedagogicznych             odbywająca się zgodnie z zasadami bezpiecznej rekrutacji, a dyrektor Żłobków i   Przedszkoli  dąży do jak najlepszej weryfikacji kwalifikacji kandydata.

            2.2. Osoba zatrudniająca personel do Żłobków oraz Przedszkoli przed nawiązaniem             stosunku pracy z kandydatem poznaje jego dane osobowe, kwalifikacje, w tym    stosunek do hierarchii wartości podzielanych przez placówkę, takich jak ochrona           praw dzieci i szacunek do             ich godności.

            2.3. Dyrektor dba o to, aby cały personel, wszystkie osoby, które mają kontakt z   dziećmi w placówce posiadały właściwe kwalifikacje do pracy z dziećmi, a przede       wszystkim były dla nich bezpieczne

2.4. Aby sprawdzić powyższe dyrektor może domagać się od osoby ubiegającej się o    stanowisko dokumentów dotyczących: 

–                    Wykształcenia

–                    kwalifikacji zawodowych

–                    przebiegu dotychczasowego zatrudnienia

2.5. W każdym przypadku placówka musi posiadać dane, które umożliwią zidentyfikować osobę, która zostanie zatrudniona. Te dane to: imię (imiona) i nazwisko, data urodzenia oraz dane kontaktowe osoby zatrudnianej.

2.6. Osoba zatrudniająca personel do Placówki może zwrócić się z prośbą do kandydata o przedstawienie referencji z poprzednich miejsc pracy lub o podanie kontaktu do osoby, która takie referencje może wystawić. Podstawą dostarczenia referencji lub kontaktu do byłych pracodawców jest zgoda kandydata/kandydatki. Niepodanie tych danych w świetle obowiązujących przepisów nie powinno rodzić dla tej osoby negatywnych konsekwencji w postaci np. odmowy zatrudnienia wyłącznie w oparciu o tę podstawę. Przedszkole/Żłobek nie może na własną rękę prowadzić tzw. screeningu osób ubiegających się o pracę, gdyż ograniczają ją w tym zakresie przepisy ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO) oraz Kodeksu pracy.

2.7. Osoba zatrudniająca personel do Przedszkola/żłobka przed zawarciem umowy z kandydatem uzyskuje jego/jej dane osobowe, w celu sprawdzenia ich w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym – Rejestr z dostępem ograniczonym. Aby sprawdzić osobę w Rejestrze, osoba zatrudniająca potrzebuje następujących danych kandydata: imię i nazwisko, data urodzenia, PESEL, nazwisko rodowe, imię ojca, imię matki.

2.8. Przed zatrudnieniem kandydata/kandydatki osoba zatrudniająca uzyskuje od kandydata/kandydatki informację z Krajowego Rejestru Karnego o niekaralności w zakresie przestępstw określonych w rozdziale XIX i XXV Kodeksu karnego, w art. 189a i art. 207 Kodeksu karnego oraz w ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii, lub za odpowiadające tym przestępstwom czyny zabronione określone w przepisach prawa obcego.

            2.9. W przypadku stanowisk pedagogicznych (w tym praktykantów i wolontariuszy)             kandydat przed zatrudnieniem jest dodatkowo weryfikowany w Centralnym         Rejestrze Orzeczeń Dyscyplinarnych.

            2.10. Kandydat składa oświadczenie o posiadaniu pełnej zdolności do czynności prawnych i korzystania z praw publicznych; o niekaralności oraz o toczących się           postępowaniach przygotowawczych, sądowych i dyscyplinarnych. Załącznik nr 1.

            2.11. Jeżeli osoba posiada obywatelstwo inne niż polskie, wówczas powinna         przedłożyć również informację z rejestru karnego państwa obywatelstwa uzyskiwaną do celów działalności zawodowej lub wolontariackiej związanej z kontaktami z        dziećmi, bądź informację z rejestru karnego, jeżeli prawo tego państwa nie przewiduje wydawania informacji dla ww. celów.

            2.12. Jeżeli kandydat posiada obywatelstwo inne niż polskie wówczas powinien   przedłożyć również informację z rejestru karnego państwa, którego jest obywatelem, uzyskiwaną do celów działalności zawodowej lub wolontariackiej związanej z          kontaktami z małoletnimi, bądź informację z rejestru karnego, jeżeli prawo tego           państwa nie przewiduje wydawania informacji dla wyżej wymienionych celów.

            2.13. Dyrektor Placówki pobiera od kandydata oświadczenie o państwie/państwach             (innych niż Rzeczypospolita Polska), w których zamieszkiwał w ostatnich 20 latach          pod rygorem odpowiedzialności karnej.

            2.14. Jeżeli prawo państwa, z którego ma być przedłożona informacja o niekaralności     nie przewiduje wydawania takiej informacji lub nie prowadzi rejestru karnego,           wówczas kandydat składa, pod rygorem odpowiedzialności karnej, oświadczenie o       tym fakcie wraz z oświadczeniem, że nie był prawomocnie skazany oraz nie wydano        wobec niego innego orzeczenia, w którym stwierdzono, iż dopuścił się takich           czynów zabronionych, oraz że nie ma obowiązku wynikającego z orzeczenia sądu, innego uprawnionego organu lub ustawy, stosowania się do zakazu zajmowania   wszelkich lub określonych stanowisk, wykonywania wszelkich lub określonych             zawodów albo działalności, związanych z wychowaniem, edukacją, wypoczynkiem,             leczeniem, świadczeniem porad psychologicznych, rozwojem.

            duchowym, uprawianiem sportu lub realizacją innych zainteresowań przez            małoletnich, lub z opieką nad nimi.

            2.15. Pod oświadczeniami składanymi pod rygorem odpowiedzialności karnej składa      się oświadczenie o następującej treści: Jestem świadomy/a odpowiedzialności karnej            za złożenie fałszywego oświadczenia. Oświadczenie to zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.

Rozdział 3. Zasady bezpiecznych relacji personelu Przedszkola/żłobka z dziećmi. W tym zachowania niedopuszczalne w kontakcie z dzieckiem

            Personel Żłobków i Przedszkoli dba o bezpieczeństwo dzieci podczas         pobytu w             żłobku/przedszkolu, monitorują funkcjonowanie dzieci oraz ich dobrostan.           Pracownicy są zobowiązani do utrzymywania profesjonalnej relacji z dziećmi i   rozważania czy jego dana reakcja, komunikat, działanie było wobec dziecka           adekwatne do sytuacji. Podjęte przez niego działania/zachowania muszą być przejrzyste, tak aby maksymalnie zminimalizować ryzyko błędnej ich interpretacji. Wobec dzieci niedopuszczalne jest stosowanie przemocy w jakiejkolwiek formie.

            3.1. Komunikacja Pracowników Żłobków i Przedszkoli  z dziećmi. W             komunikacji               budującej dobre relacje z dzieckiem pracownik zobowiązany jest:

–                    zachować cierpliwość i szacunek w komunikacji w dziećmi, pamiętając jak ważny jest podczas rozmowy kontakt wzrokowy z pozycji dziecka, a także okazanie zrozumienia dla jego trudności i pojawiających się problemów,

–                      słuchać uważnie tego co mówi   dziecko i udzielać mu adekwatnych odpowiedzi mając na uwadze jego wiek,   możliwości, poziom rozwoju oraz biorąc pod uwagę daną sytuację,

–                    traktować każde       dziecko w sposób indywidualny starając się zrozumieć jego potrzeby

–                    zachować cierpliwość i szacunek w komunikacji w dziećmi, pamiętając jak ważny jest podczas rozmowy kontakt wzrokowy z pozycji dziecka, a także okazanie zrozumienia dla jego trudności i pojawiających się problemów,

–                     słuchać uważnie tego co mówi     dziecko i udzielać mu adekwatnych odpowiedzi mając na uwadze jego wiek,   możliwości, poziom rozwoju oraz biorąc pod uwagę daną sytuację,

–                    traktować każde       dziecko w sposób indywidualny starając się zrozumieć jego potrzeby

–                    wykazywać obiektywizm, bezinteresowność, a także sprawiedliwość w traktowaniu każdego dziecka bez względu na pojawiające się okoliczności,

–                    dać poczucie dzieciom, że jeśli czują się niekomfortowo w danej sytuacji mogą o tym powiedzieć Tobie lub innemu pracownikowi

–                    jeśli sytuacja wymaga tego, aby porozmawiać z dzieckiem na osobności pracownik pamięta, aby zostawić uchylone drzwi do pomieszczenia będąc w zasięgu wzorku innych osób. Zawsze też może poprosić innego pracownika o towarzyszenie podczas takiej rozmowy,

–                    do bycia życzliwym i wyrozumiałym, a jednocześnie stanowczy i konsekwentny w stosowaniu przyjętych kryteriów wymagań

–                     budować taką komunikację, która jest konstruktywna, budująca relację, 

–                    dać dziecku prawo do odczuwania i mówienia o swoich emocjach, do wyrażania własnego zdania

–                    nie ujawniać informacji wrażliwych dotyczących dziecka wobec osób nieuprawnionych, w tym wobec innych dzieci. Tj. informacje o jego sytuacji rodzinnej, medycznej, ekonomicznej, opiekuńczej oraz prawnej,

zachowywać się w obecności dzieci w sposób stosowny tj. nie używać wulgaryzmów, gestów, obraźliwych uwag.

Praca z dziećmi musi być oparta na regułach i zasadach panujących w grupie. Personel jasno określa dzieciom wymagania oraz oczekiwania, a także przedstawia zachowania niepożądane i związane z nimi konsekwencje. Metody dyscyplinowania dzieci są dobierane adekwatnie do ich wieku i poziomu rozwoju. Co najistotniejsze- metody te nie mogą naruszać godności i nietykalności osobistej dzieci. Personel dyscyplinując, upominając dzieci musi mieć na uwadze opanowanie własnych emocji np. zdenerwowanie. W każdej sytuacji dziecko otrzymuje informację o konsekwencjach swojego zachowania. Personel w spokojnym tonie wyjaśnia dziecku poprzez jasny, rzeczowy komunikat dlaczego jego zachowanie jest niewłaściwe. Nie stygmatyzuje dziecka. Ocenia zachowanie dziecka a nie jego osobę.

3.2         W relacji personelu z dzieci niedopuszczalne jest:

–                    grożenie, straszenie dziecka, aby uzyskać od niego posłuszeństwo

–                    podnoszenie głosu, krzyczenie, w sytuacji innej niż wynikająca z bezpieczeństwa dziecka

–                    bycie obojętnym na wyrażoną przez dziecko chęć nawiązania kontaktu, rozmowy  wywoływanie poczucia winy

–                    wyśmiewanie, szydzenie, ośmieszanie 

–                    etykietowanie, izolowanie, pomijanie

            3.3. Działania realizowane z dziećmi

            Pracownik zobowiązany jest:

–                    traktować dzieci na równi bez względu na ich płeć, pochodzenie, wyznania, światopogląd czy też status społeczny,

–                    doceniać ich wkład i zaangażowanie w podejmowane zadania/działania

–                    nie faworyzować dzieci

            Pracownikowi zabrania się:

–                    utrwalania wizerunku dziecka (filmowanie, nagrywanie, fotografowanie) dla potrzeb i korzyści prywatnych, a także umożliwienia osobom trzecim utrwalenia wizerunku, bez zgody Dyrekcji Przedszkola/Żłobka oraz rodziców/opiekunów dziecka

–                    przyjmowanie pieniędzy oraz prezentów od dzieci lub rodziców/opiekunów dziecka. Nie dotyczy to okazjonalnych prezentów związanych ze świętami wypadającymi w ciągu roku szkolnego,

–                    nawiązywania z dzieckiem jakichkolwiek relacji romantycznych lub seksualnych (erotyczne komentarze, udostępnianie dzieciom treści seksualnych),

–                    proponować dzieciom alkoholu, wyrobów tytoniowych jak również używać ich w obecności czy też zasięgu wzroku dzieci,

–                    wchodzić w relacje jakichkolwiek zależności wobec dziecka lub jego rodziców/ opiekunów prawnych

            Personel żłobka/przedszkola – jego język wobec dzieci:

–                    Zawsze zwraca się do dziecka tylko i wyłącznie po imieniu

–                    Mówi do dziecka powoli, spokojnie nie podnosząc tonu głosu 

–                    Nie podnosi głosu na dziecko w sytuacji innej niż wynikająca z bezpieczeństwa dziecka lub pozostałych dzieci

–                    Nigdy nie pozostawia dziecka bez wyjaśnienia- tłumaczy swoje decyzje i ich konsekwencje

–                    Nie reaguje złośliwościami, sarkazmem na zachowanie dziecka, nie żartuje z dziecka, w sposób który obniża poczucie jego własnej wartości

–                    Nie używa słów niecenzuralnych do dziecka lub w obecności dzieci.

            3.4. Kontakt fizyczny w relacji dziecko - pracownik przedszkola/ żłobka

            3.4.1 Wszelkie przemocowe postępowanie wobec dzieci jest niedozwolone. W             uzasadnionych sytuacjach fizyczny kontakt z dzieckiem może być stosowny i spełnia             warunki bezpiecznego kontaktu. Sytuacje, o których mowa powyżej to: odpowiedź         na realne potrzeby dziecka w danym momencie, biorąc pod uwagę jego wiek, etap rozwojowy, na którym się znajduje, płeć oraz kontekst kulturowy i sytuacyjny. Co   najważniejsze: na kontakt fizyczny dziecko zawsze musi wyrazić zgodę (np. na       przytulenie).

            3.4.2 Podczas pobytu w przedszkolu/żłobku, biorąc udział w różnego rodzaju       zajęciach, zabawach, aktywnościach personel przedszkola/żłobka ma prawo przytulić           dziecko, posadzić je na kolana, trzymać na rękach.

            3.4.3 W sytuacjach zagrażających życiu i zdrowiu dzieci personel ma prawo             zdecydowanie, ale nie gwałtownie odsunąć dziecko od źródła, które stwarza             niebezpieczeństwo, przesunąć dziecko, przenieść, uchwycić.

            3.4.4 Zachowania personelu, które są niedozwolone w kontakcie fizycznym z        dzieckiem:

–                    szarpanie, popychanie,

–                    wykręcanie rąk

–                    ograniczenie swobody ruchu

–                    policzkowanie i inne czyny, które wskazują na stosowanie wobec dziecka przemocy fizycznej

            3.4.5 Samoobsługa, higiena, posiłki – w sytuacjach pielęgnacyjnych i higienicznych         wobec dziecka pracownik zachowuje niezbędny kontakt fizyczny. Pracownik czuwa         podczas czynności higienicznych – zachęca dzieci do samodzielnego ich             wykonywania tj. korzystanie z toalety, mycie rąk, rozbieranie. W sytuacji            realizowania czynności higienicznych względem mniejszych dzieci, które jeszcze nie      sygnalizują swoich potrzeb fizjologicznych personel podejmuje niezbędne związane        z tym działania tj.     wycieranie/mycie i pielęgnacja okolic intymnych. Pracownik ma             również obowiązek systematycznie dbać o czystość buzi i rąk dziecka (mycie buzi po             posiłku, wycieranie kataru). Zawsze uprzedza dziecko o potrzebie wykonania przy         nim danej czynności higienicznej. Czynności te powinny być wykonywane delikatnie, spokojnie- tak, aby             dziecko nie    czuło się w tej sytuacji niekomfortowo, odczuwając     niepokój. Pracownik w razie potrzeby pomaga dzieciom podczas spożywania            posiłków, zachęca do ich    spróbowania, spożywania, zachęca do samodzielności.            Jeśli wymaga tego sytuacja pracownik karmi dziecko, biorąc pod uwagę jego       umiejętności związane z spożywaniem jedzenia. Niedopuszczalne jest zmuszanie     dzieci do jedzenia.

3.5              Kontakt personelu z dziećmi poza godzinami pracy: Kontakt z dziećmi uczęszczającymi do Żłobków i Przedszkoli odbywa się wyłącznie w godzinach pracy na terenie placówki i dotyczy jedynie celów edukacyjnych lub wychowawczych. Jeśli jest taka konieczność i wymaga tego sytuacja właściwą i jedyną formą komunikacji z dzieckiem, rodzicem/opiekunem są następujące kanały służbowe tj. e-mail służbowy, telefon służbowy zabronione jest, aby personel kontaktował się z dzieckiem, rodzicem/opiekunem poprzez prywatne kanały komunikacyjne. Pracownik nie może zapraszać dziecka własnego miejsca zamieszkania. Jeśli dzieci, rodzice/opiekunowie są osobami bliskimi wobec pracownika wymaga się zachowania poufności wszystkich informacji dotyczących innych dzieci, ich rodziców/opiekunów, placówki, innych pracowników.

Rozdział 4. Rozpoznawanie i reagowanie na czynniki ryzyka krzywdzenia dzieci

            4.1 Pracownicy Żłobka / Przedszkola posiadają wiedzę i w ramach   wykonywanych             obowiązków zwracają szczególną uwagę na czynniki ryzyka   krzywdzenia dzieci. Ważne sygnały to:

–                    dziecko ma widoczne obrażenia ciała (siniaki, poparzenia, przypalenia, ugryzienia, złamania kości), których pochodzenie trudno jest wyjaśnić. Podawane przez dziecko wyjaśnienia dotyczące obrażeń wydają się niewiarygodne, niespójne, dziecko często je zmienia;

–                    dziecko nie otrzymuje potrzebnej mu opieki medycznej (np. szczepienia, okulary);

–                    dziecko przychodzi do placówki brudne, nieprzyjemnie pachnie

–                    dziecko nie ma odzieży i butów dostosowanych do warunków atmosferycznych;

–                    dziecko wzdryga się kiedy podchodzi do niego osoba dorosła;

–                    dziecko boi się rodzica/opiekuna, nie chce iść do domu;

–                    dziecko cierpi na powtarzające się dolegliwości somatyczne np. bóle brzucha, głowy itp.;

–                    dziecko moczy się bez powodu lub w konkretnych sytuacjach, a także na widok konkretnych osób;

–                    nastąpiła wyraźna zmiana w zachowaniu dziecka np. podczas zabawy;

–                    dziecko mówi o przemocy;

            4.2 Jeśli oprócz objawów u dziecka widoczne są również określone zachowania             rodziców/opiekunów to podejrzenie o stosowaniu przemocy wobec dziecka jest             szczególnie uzasadnione. Do niepokojących zachowań rodziców/opiekunów zalicza       się:

–                    podawanie nieprzekonywujących lub sprzecznych informacji lub zupełne odmawianie wyjaśnień przyczyn obrażeń u dziecka;

–                    nie utrzymywanie kontaktów z osobami zainteresowanymi losem dziecka;

–                    mówienie o dziecku jedynie w negatywny sposób, obwinianie, poniżanie;

–                    stosowanie surowej dyscypliny względem dziecka, jest nadopiekuńczy, pobłażliwy lub ignoruje dziecko;

–                    brak zainteresowania losem i problemami dziecka;

–                    niewiedza na temat aktualnego miejsca przebywania dziecka

–                    przejawia objawy depresji;

–                    zachowuje się agresywnie, reaguje nieadekwatnie do sytuacji;

–                    wypowiada się w sposób niespójny;

–                    nie ma świadomości potrzeb dziecka lub je neguje;

–                    faworyzuje jedno z rodzeństwa;

–                    przekracza dopuszczalne granice w kontakcie fizycznym lub werbalnym;

–                    nadużywa alkoholu, narkotyków lub innych środków odurzających.

            4.3 W sytuacji zidentyfikowania czynników ryzyka dyrektor przedszkola/żłobka wraz       z wychowawcą podejmuje rozmowę z rodzicami, przekazując informację na temat dostępnej oferty wsparcia tym samym motywując ich do szukania odpowiedniej        pomocy.

4.4         Pracownicy monitorują sytuację i dobrostan dziecka.

Rozdział 5. Procedury interwencji w przypadku krzywdzenia dziecka

            Zasady obowiązujące w Żłobku/Przedszkolu, które wyznaczają ścieżkę postępowania      w przypadku podejrzenia krzywdzenia dziecka (członka rodziny, personelu). Każde zgłoszenie dotyczące podejrzenia krzywdzenia dziecka zostanie potraktowane            poważnie i             zweryfikowane. Personel zobowiązany jest do każdorazowego         zgłaszania Dyrektorowi niepokojących sygnałów, które mogą świadczyć o        krzywdzeniu dziecka.

            5.1. Przez rodzica,-ów/opiekuna,-ów prawnych:

1. W sytuacji kiedy pracownik żłobka/przedszkola ma podejrzenia, że dziecko jest krzywdzone ma każdorazowo obowiązek sporządzenia notatki służbowej podsumowującej spostrzeżenia i przekazanie uzyskanej informacji dyrektorowi żłobka/przedszkola. Osoba odpowiedzialna za przyjmowanie zgłoszeń sporządza kartę interwencji do każdego zgłoszenia krzywdzenia małoletniego, której wzór stanowi Załącznik nr 2 do SOM. Kartę załącza się do dokumentacji dziecka.
2. Dyrektor decyduje, czy sytuacja wymaga dokładnej diagnozy i informuje pedagoga/psychologa o konieczności obserwacji dziecka. Pedagog/psycholog przygotowuje pisemną informację dotyczącą obserwacji.
3. Dyrektor żłobka/przedszkola wraz z wychowawcą wzywa rodziców/opiekunów prawnych dziecka, którego krzywdzenie podejrzewa, oraz informuje ich o podejrzeniu. Informuje o widocznych oznakach, zachowaniach, wypowiedziach dziecka wskazujących na doświadczanie przez niego krzywdzeni, a także o dostępnych formach pomocy dla rodzinie w kryzysie. W przypadku potwierdzenia krzywdzenia dyrektor informuje rodziców/opiekunów prawnych o zgłoszeniu tego faktu odpowiednim instytucjom (Policja Sąd Rodzinny, Ośrodek Pomocy Społecznej, procedura „Niebieskiej Karty”). Ze spotkania zostaje sporządzona notatka.

1. Dyrektor wraz z wychowawcą sporządza opis sytuacji żłobkowej/przedszkolnej i rodzinnej dziecka na podstawie rozmów z dzieckiem, nauczycielami, rodzicami. Na jego podstawie opracowuje plan pomocy dziecku.
2. Plan działań podjętych w celu pomocy dziecku zawiera następujące wskazania:

- podjęcie przez żłobek/przedszkole czynności mających na celu zapewnienie dziecku bezpieczeństwa, w tym powiadomienie o podejrzeniu krzywdzenia dziecka odpowiednich organów,

- wsparcie jakie przedszkole może udzielić przede wszystkim dziecku, ale także i jego rodzinie; wsparcie w postaci rozmowy/propozycji skorzystania z instytucji pomocowych

- monitorowanie sytuacji dziecka

w razie potrzeby skierowanie dziecka do specjalistycznej placówki pomocy dziecku

            5.2. Przez innego pracownika przedszkola/żłobka:

–                    jeśli pracownik żłobka/przedszkola zauważy, ma podejrzenie że dziecko jest krzywdzone przez innego pracownika jest zobowiązany w trybie natychmiastowym powiadomić o tym dyrektora żłobka/przedszkola 

–                    należy sporządzić notatkę zawierającą dokładny opis zaistniałej sytuacji  dyrektor przeprowadza rozmowę z pracownikami żłobka/przedszkola, którzy mogą mieć wiedzę oraz kluczowe informacje w sprawie.

–                    dyrektor wzywa na rozmowę pracownika, którego dotyczy zaistniała sytuacja. Przekazuje uwagi, poznaje jego wersję zdarzeń. 

–                    dyrektor sporządza notatkę ze spotkania (przebieg rozmowy, a także wnioski i postanowienia, które zostały ustalone). Dyrektor w trybie natychmiastowym odsuwa pracownika od pełnienia obowiązków do czasu wyjaśnienia sprawy

–                    jeśli podejrzenie o krzywdzeniu dziecka przez pracownika żłobka/przedszkola zostanie potwierdzone na wniosek dyrektora żłobka/przedszkola właściwy organ wszczyna postępowanie zmierzające do ukarania pracownika karą porządkową lub dyscyplinarną.

–                    w przypadku potwierdzenia krzywdzenia dziecka przez pracownika żłobka/przedszkola dyrektor informuje rodziców/opiekunów prawnych o zaistniałej sytuacji oraz jakie działania zostały podjęte.

–                    krzywdzonemu dziecku zostaje udzielone wsparcie wychowawcy, pedagoga, psychologa.

            Z przebiegu interwencji opisanych powyżej wypełnia się Kartę Interwencji (załącznik       3 ). Karta zostaje dołączona do dokumentacji dziecka.

Rozdział 6. Zasady ochrony wizerunku dziecka i jego danych osobowych

1. Żłobek/Przedszkole uznając prawo dziecka do prywatności i ochrony dóbr osobistych, zapewniają ochronę danych i wizerunku dziecka.
2. Wytyczne dotyczące zasad publikacji wizerunku dziecka:

–                    w naszych działaniach kierujemy się odpowiedzialnością i rozwagą wobec utrwalania, przetwarzania, używania i publikowania wizerunków dzieci.

–                    dzielenie się zdjęciami i filmami z naszych aktywności służy celebrowaniu sukcesów dzieci, dokumentowaniu naszych działań i zawsze ma na uwadze bezpieczeństwo dzieci.

–                    wykorzystujemy zdjęcia/nagrania pokazujące szeroki przekrój dzieci – chłopców i dziewcząt, dzieci w różnym wieku, o różnych uzdolnieniach itp.

–                    zgoda rodziców/opiekunów prawnych na wykorzystanie wizerunku ich dziecka jest tylko wtedy wiążąca, jeśli rodzice/opiekunowie prawni zostali poinformowani o sposobie wykorzystania zdjęć/nagrań.

–                    Jeżeli wizerunek dziecka stanowi jedynie szczegół całości takiej jak impreza, wydarzenie publiczne to zgoda rodziców/opiekunów prawnych nie jest konieczna  dbamy o bezpieczeństwo wizerunków dzieci uczęszczających do Żłobka/Przedszkola nie podpisywanie zdjęć/nagrań informacjami identyfikującymi dziecko z imienia i nazwiska. Jeśli konieczne jest podpisanie dziecka używamy tylko imienia (np. zdjęcia z urodzin: „Dzisiaj świętowaliśmy urodziny Hani”);

–                    wszystkie dzieci znajdujące się na zdjęciu/nagraniu muszą być ubrane, a sytuacja zdjęcia/nagrania nie jest dla dziecka poniżająca, ośmieszająca ani nie ukazuje go w negatywnym kontekście, 

–                    przyjęcie zasady, że wszystkie podejrzenia i problemy dotyczące niewłaściwego rozpowszechniania wizerunków dzieci należy rejestrować i zgłaszać dyrekcji, podobnie jak inne niepokojące sygnały dotyczące zagrożenia bezpieczeństwa dzieci.

3. Pracownikom Żłobka/Przedszkola nie wolno umożliwiać osobom trzecim utrwalania wizerunku dziecka (nagrywanie głosu, filmowanie, robienie zdjęć) na terenie placówki.

4. W celu uzyskania zgody, o której mowa powyżej, pracownik może skontaktować się z rodzicem/opiekunem dziecka i ustalić procedurę uzyskania zgody.

5. Niedopuszczalne jest podanie osobom trzecim danych kontaktowych do rodzica/opiekuna dziecka bez jego wiedzy i zgody;

6. Żłobki i Przedszkola zbierają i przechowują zgody na rozpowszechnianie wizerunku dzieci podczas przyjęcia dziecka do placówki, informując, iż wyrażenie zgody jest dobrowolne, nie wpływa na uczęszczanie dziecka do żłobka/przedszkola ani na udział w organizowanych wydarzeniach. 

Rozdział 7. Zasady korzystania z urządzeń elektronicznych

            Żłobek i Przedszkole posiadając dostęp do Internetu są zobowiązane podejmować             działania zabezpieczające dzieci przed dostępem do treści, które mogą być          zagrożeniem dla ich prawidłowego rozwoju. W przedszkolach pracownik pedagogiczny ma obowiązek informowania dzieci o zasadach bezpiecznego             korzystania z Internetu.

Rozdział 8. Zasady udostępniania rodzicom i dzieciom Standardów do zapoznania się z nimi i ich stosowania

1. Dokument Standardy Ochrony Małoletnich jest dokumentem Żłobka/Przedszkola ogólnodostępnym dla pracowników, dzieci oraz ich rodziców/opiekunów.
2. Niniejsze standardy zostały opublikowane na stronie internetowej Żłobka/Przedszkola.  Rodzice mają wgląd do poniższego dokumentu. Poszczególne            grupy dzieci są z poniższymi standardami aktywnie zapoznawane poprzez    prowadzone działania edukacyjno- informacyjne mając na uwadze etap rozwoju, na którym się znajdują.
3. Każdy pracownik ma obowiązek zapoznać się ze Standardami, a fakt zapoznania się i przyjęcie do stosowania poświadcza podpisem- załącznik nr 4.
4. Wychowawca daje rodzicowi do podpisania oświadczenie, że zapoznał się ze Standardami.- załącznik nr 5.
5. Wychowawcy mają obowiązek zapoznania dzieci ze Standardami oraz omówienia ich w taki sposób, aby dzieci mogły go zrozumieć niezależnie od wieku i sprawności intelektualnej.

Rozdział 9. Monitoring stosowania Standardów Ochrony Małoletnich oraz zakres kompetencji koordynatora ds. SOM

1. Dyrektor Placówki wyznacza osobę odpowiedzialną (koordynatora) za realizację i propagowanie Standardów Ochrony Małoletnich w Przedszkolu/Żłobku. Jest ona odpowiedzialna za:

1) monitorowanie realizacji i przestrzegania SOM;

2) reagowanie na sygnały naruszenia SOM;

3) prowadzenia rejestru zgłoszeń i proponowanych zmian SOM;

4) dokonywanie przeglądów i aktualizacji według potrzeb faktycznych i prawnych zapisów SOM.

1. Koordynator ds. SOM powinien:

1) wyróżniać się empatią i zrozumieniem problemów dzieci;

2) umieć komunikować się z dziećmi w sposób dostosowany do ich wieku i rozwoju; 3) charakteryzować się spokojem i poszanowaniem wśród dzieci oraz pracowników; 4) posiadać pozytywną ocenę pracy;

1. Osoba, o której mowa w ust. 1 niniejszego rozdziału powinna ponadto posiadać umiejętności organizacyjne oraz potrafić doradzać innym pracownikom, co do stosowania niniejszych Procedur.
2.  Przygotowanie personelu do stosowania standardów polega na pogłębianiu wiedzy i umiejętności identyfikacji ryzyka krzywdzenia małoletnich, rozpoznawania krzywdzenia i jego objawów, podejmowania zgodnych z prawem działań w celu ochrony i wsparcia małoletnich.
3. Rejestr, o którym mowa w ust. 1 pkt 3 niniejszego rozdziału stanowi Załącznik nr 6 do SOM
4. Koordynator ds. SOM przeprowadza wśród pracowników Placówki, minimum raz na 24 miesiące, ankietę monitorującą poziom realizacji SOM. Wzór ankiety stanowi Załącznik nr 7 do SOM.
5. W ankiecie, o której mowa w ust. 6 niniejszego rozdziału pracownicy Placówki mogą proponować zmiany do SOM oraz wskazywać naruszenia przyjętych w Placówce Procedur.
6. Koordynator ds. SOM dokonuje opracowania wypełnionych przez pracowników ankiet, sporządza na tej podstawie raport z przeglądu, który następnie przekazuje Dyrektorowi.
7. Dyrektor wprowadza do SOM niezbędne zmiany w formie zarządzenia i podaje do wiadomości pracowników, rodziców/opiekunów prawnych dzieci treść znowelizowanych zapisów, poprzez ich wywieszenie w widocznym miejscu w Placówce, umożliwienie wglądu do Procedury w siedzibie Placówki

Rozdział 10. Zapisy końcowe

1. Standardy Ochrony Małoletnich wchodzą w życiem z dniem ich ogłoszenia.
2. Ogłoszenie następuje w sposób dostępny dla pracowników Żłobka/Przedszkola, dzieci i ich rodziców, w szczególności poprzez wywieszenie standardów na tablicy ogłoszeń, zamieszczenie na stronie internetowej placówek oraz w aplikacji do kontaktu z rodzicami.

Załącznik nr 1

Oświadczenie

……………………………. (miejscowość, dat

Ja, ……………………………………………. Nr PESEL …………………………………….. oświadczam, że posiadam pełną zdolność do czynności prawnych, korzystam z praw publicznych, nie byłam (-em) skazana(- y) za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, i przestępstwa z użyciem przemocy na szkodę małoletniego oraz nie toczy się przeciwko mnie żadne postępowanie karne ani dyscyplinarne w tym zakresie. Nie zostałam(-em) skazana(-y) prawomocnym wyrokiem za przestępstwa umyślne. Niniejsze oświadczenie składam pouczony(a) o odpowiedzialności karnej z art. 233§1 Kodeksu Karnego (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz.1600) – „Kto składając zeznanie mające służyć za dowód w postępowaniu sądowym lub w innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, zeznaje nieprawdę lub zataja prawdę, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8”.

                                                                 …………………………………………………………. Czytelny podpis

Załącznik nr 2

REJSETR ZGŁOSZEŃ I PROPONOWANYCH ZMIAN W SOM 

Załącznik nr 4

                                                                                   …………………………………… (miejscowość, data) 

OŚWIADCZENIE PRACOWNIKA O ZAPOZNANIU SIĘ ZE STANDARDAMI OCHRONY MAŁOLETNICH 

Ja, niżej podpisany, oświadczam, że

 ……………………………………………………………………………………………………… (imię i nazwisko oświadczającego)

zapoznałem się z Standardami Ochrony Małoletnich przyjętych w…………………………………………………..oraz zobowiązuje się do ich przestrzegania w szczególności do raportowania informacji na temat zdarzeń i działań niezgodnych z ich treścią.

 ………………………………………………………………………………

(data i czytelny podpis składającego oświadczenie)